به گزارش پژواک قلم به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت نیرو، مجید رستگاری مدیرعامل آب منطقه‌ای آذربایجان غربی، در ابتدا توضیحاتی درباره شرایط استان ارائه کرده و گفت: استان آذربایجان غربی سه حوزه آبریز دارد: حوزه ارس، حوزه دریاچه ارومیه و حوزه زاب. موضوع گفت‌وگوی امروز حوزه دریاچه ارومیه است، این حوزه آبریز میان سه استان آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و کردستان تقسیم شده است؛ به‌گونه‌ای که حدود ۴۶ درصد آن در آذربایجان غربی، ۴۳ درصد در آذربایجان شرقی و ۱۱ درصد در کردستان قرار دارد.
رستگاری افزود: مجموع مساحت حوزه آبریز دریاچه ارومیه حدود ۵۰ هزار کیلومتر مربع است که خود دریاچه حدود ۱۰ درصد این مساحت را شامل می‌شود. اقدامات مربوط به احیای دریاچه ارومیه از زمانی آغاز شد که روند کاهش آورد دریاچه شدت گرفت. در سال ۱۳۹۳، با مشاهده وخامت وضعیت، کارگروهی تحت عنوان «کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه» تشکیل شد. دستگاه‌های مختلفی از جمله سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان برنامه و بودجه و وزارت کشور در این کارگروه حضور داشتند. هدف این کارگروه ابتدا تثبیت و سپس احیای دریاچه بود. برای تثبیت، یک حجم مشخص آب هدف‌گذاری شد و برای احیا نیز رسیدن به تراز اکولوژیک معادل ۱۵.۵ میلیارد مترمکعب مدنظر قرار گرفت. بر همین اساس، ۲۸ تکلیف برای دستگاه‌های اجرایی تعیین شد که بخشی از آن به وزارت نیرو اختصاص یافت.
مدیرعامل آب منطقه‌ای آذربایجان غربی در خصوص وظایف وزارت نیرو در کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه تاکید کرد: وزارت نیرو نیز موظف به انجام اقدامات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری شد. اقدامات سخت‌افزاری شامل اجرای پروژه‌های کلان و اقدامات نرم‌افزاری شامل تعادل‌بخشی، نصب کنتور، انسداد چاه‌ها و کنترل برداشت‌ها بود. برای دستیابی به هدف ۱۵.۵ میلیارد مترمکعب، مقرر شد حدود ۳.۱ میلیارد مترمکعب آب به دریاچه تخصیص یابد که سهم استان‌ها و انتقال بین‌حوضه‌ای نیز در آن مشخص شد که سهم وزارت نیرو در انتقال بین حوزه‌ای آب، ۶۰۰ میلیون مترمکعب بود. در بخش انتقال بین‌حوضه‌ای، دو پروژه بزرگ اجرا شد؛ انتقال آب از طریق سد کانی‌سیب، تونل ۳۶ کیلومتری، کانال ۱۱ کیلومتری و ۲۸ کیلومتر مسیر رودخانه گدار و همچنین مسیر سد سیلوه و کانال جلدیان. خوشبختانه اکنون بخش عمده این پروژه‌ها به بهره‌برداری رسیده و انتقال آب در حال انجام است.
او با بیان اینکه این اقدامات سبب شد وضعیت دریاچه نسبت به گذشته بهبود پیدا کند، تصریح کرد: با این حال تبخیر قابل حذف نیست اما از طریق انتقال آب و بارش‌ها می‌توان آثار آن را تا حدی جبران کرد. اگر بخواهیم وضعیت فعلی را نسبت به هدف احیا بیان کنیم، هنوز فاصله قابل‌توجهی وجود دارد. طی سال‌های اخیر سه دوره خشکسالی متوسط و یک دوره خشکسالی شدید را تجربه کرده‌ایم و همین موضوع باعث شد سال گذشته یکی از پایین‌ترین سطوح آب دریاچه ثبت شود. عوامل مؤثر بر وضعیت دریاچه دو دسته‌اند: عوامل اقلیمی و عوامل انسانی. تغییر اقلیم خارج از کنترل ماست اما بخشی از مسائل به نحوه بهره‌برداری انسانی از منابع برمی‌گردد؛ از جمله توسعه کشاورزی و کشت محصولات پرآب‌بر. الگوی بارش‌ها حتی در داخل یک استان هم ثابت نیست و گاهی در شمال و گاهی در جنوب استان دچار تنش آبی می‌شویم.
 کشاورزی غیراستاندارد علیه دریاچه ارومیه
رستگاری گفت: سال گذشته در جنوب استان که حدود ۷۰ درصد آب ورودی دریاچه، در قالب زرینه رود، سیمینه رود، مهاباد و گدار چای از آن تامین می‌شود، کمترین آورد دوره آماری‌شان را داشتیم. برخی مسائل اما بر دوش ما و عملکرد انسانی است. توسعه کشاورزی و کاشت محصولات پرآب‌طلب در حاشیه دریاچه، تاثیر بسیاری برکاهش سطح آب دریاچه دارد و همکاران ما در وزارت جهاد کشاورزی باید بر اساس مصوبات ستاد احیا، تغییر الگوی کشت را محقق کنند. در حال حاضر حدود ۵۰ درصد مصرف الگوی کشت منطقه به محصولاتی مانند چغندر، سیب و یونجه اختصاص دارد.
روشن است که نمی‌توان هم‌زمان هدف احیای دریاچه را دنبال کرد و در عین حال الگوی کشت پرمصرف را حفظ نمود. از این رو، تغییر الگوی کشت، توسعه آبیاری نوین و حمایت از کشاورزان ضروری است.
مدیرعامل آب منطقه‌ای آذربایجان غربی با اشاره به اینکه برای رسیدن به تراز اکولوژیک باید به حدود ۱۵.۵ میلیارد مترمکعب برسیم، افزود: اکنون حجم آب دریاچه حدود ۴.۱۵ میلیارد مترمکعب است. این عدد در سال گذشته حدود ۱.۸ میلیارد مترمکعب بود اما این به معنای احیای کامل دریاچه نیست و صرفاً می‌توان آن را آغاز روند احیا دانست. در حال حاضر حال دریاچه ارومیه خوب است اما این تنها شروع روند احیا است که ادامه این روند به افزایش بارش‌ها و کاهش مصرف آب از سوی مردم بستگی دارد. از نگاه ما در وزارت نیرو، هر آنچه در حوزه مسئولیت ما بوده انجام شده است؛ از انتقال بین‌حوضه‌ای تا لایروبی و مدیریت منابع. بخشی از رودخانه‌ها به هم متصل شده‌اند تا آب بدون اتلاف به پیکره دریاچه برسد اما گام بعدی، مشارکت مردم است. کاهش مصرف، اصلاح الگوی بهره‌برداری و آگاهی عمومی ضرورت دارد.